Muziekcensuur is van alle landen en tijden. Muziek kan grote groepen mensen beïnvloeden en binden. Musici kunnen daarom snel als bedreigend worden gezien door overheden of bepaalde groeperingen. Censuur is bedoeld om musici en hun muziek uit het openbare leven te bannen. Muziekcensuur is echter geen eenduidig begrip.
Door de eeuwen heen is de kracht van muziek herkend. Plato had het al over goede en foute muziek. Stalin en Hitler zetten muziek in voor hun eigen ideologieën en drukten elk tegengeluid stevig de kop in, met muziek konden immers emoties worden gemanipuleerd. Nog altijd is muziek vogelvrij en vatbaar voor censuur en zelfcensuur. Censuur kan worden afgedwongen door overheden, lobbygroepen of religieuze groeperingen.
Een kleine greep uit vele voorbeelden:
in Kameroen is de populaire zanger Lapiro de Mbanga in september 2008 veroordeeld tot drie jaar gevangenschap voor zijn politieke activiteiten (acties worden gevoerd voor zijn vrijlating)
de Taliban hebben elke vorm van seculiere muziek verbannen, in Afghanistan en Pakistan zijn musici en muziekwinkels geregeld doelwit van aanslagen
in Iran hanteert de overheid een zwarte lijst met verboden musici, voor vrouwen is het verboden in het openbaar solo te zingen
in Cuba kwam rocker Gorki Aguila in de gevangenis terecht omdat hij zich tegen Castro uitsprak
in Tibet zit de 'subversieve' musicus Tashi Dondrup gevangen, die via zijn album Torture without trace reageerde op het neerslaan van de opstand in Lahsa tegen de Chinese overheersingen in maart 2008 (het album werd verboden in november 2009)
in veel landen moet heavy metal ondergronds omdat het bovengronds niet mag worden gehoord
in Amerika zorgden '11 september' en de inval in Irak in 2003 ervoor dat radiostations weigerden muziek uit te zenden die kritiek op het Amerikaanse beleid verklankte of verwoordde; de kritiek van de countrygroep de Dixie Chicks op president Bush leidde tot heftige publieke reacties en tot het verbranden van hun cd's
de single en muziekvideo Ich Tu Dir Weh van Rammstein is in februari 2010 internationaal uitgebracht via iTunes, in Duitsland in verkoop verboden aan jongeren onder 18 jaar en mag het nummer niet live worden uitgevoerd
Een organisatie als Freemuse stelt wel grenzen aan de musici die ze steunt. "Wij hebben ons van meet af aan laten leiden door de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens. Dat maakt dat we geen haatdragende muziek ondersteunen uit naam van de vrijheid van meningsuiting, zoals neonazibands. Maar we willen zeker die discussie niet de nek omdraaien, die is altijd interessant", aldus directeur Marie Korpe.
Wat is muziekcensuur?
Als een overheid musici het zwijgen oplegt om politieke redenen, dan is het duidelijk dat het om censuur gaat. Maar wat als een radiostation weigert muziek uit te zenden waaraan de luisteraars aanstoot zullen nemen? Of als het uitzenden van bepaalde muziek commercieel gezien nadelig is, of als muziek eenvoudigweg wordt genegeerd? Moet sprake zijn van opzet? Al zal altijd sprake blijven van een grijs gebied, het zijn vragen die gesteld moeten worden en die ook op Music Freedom Day aan de orde komen. Martin Cloonan, voorzitter van Freemuse, komt tot drie niveaus van muziekcensuur in zijn bijdrage What is music censorship? Towards a better understanding of the term in de uitgave Shoot the singer, music censorship today (Freemuse, 2004).
